 |
|
| Het Barents(z)-uurwerk overleefde de overwintering op Nova Zembla. |
|
|
| Barents(z) uurwerk |
Het gotische uurwerk dat door Willem Barents(z) werd gebruikt tijdens de roemruchte overwintering op Nova Zembla (1596/1597) wordt beschouwd als het oudste Nederlandse huisuurwerk. Dit door gewichten aangedreven uurwerk bestaat uit een gaand werk, een slagwerk en een wekkerwerk. Het smeedijzeren uurwerk is opgebouwd als een kooiframe met vier hoekstijlen. De verticale spillegang werd geregeld door een balanswiel. Een binnenvertand sluitrad werd afgelezen om het juiste aantal uren te slaan. De slagbel is waarschijnlijk gegoten door de Kampense klokkengieter Jan ter Steghe. Het wekkerwerk werd ingesteld door een stiftje te plaatsen in één van de twaalf gaten van de urenschijf. Het uurwerk, in 1871 op Nova Zembla teruggevonden, wordt tegenwoordig bewaard en tentoongesteld in het Rijksmuseum. Huisuurwerken met balanswiel zijn tot ca. 1660 vervaardigd. De Westfriese stoelklok vormt hiervan een bekend type.
Bron: C.A. Grimbergen: Willem Barentsz en zijn uurwerk (Zaandam, 1996)
Afbeeldingen:
1) Slagwerk met sluitschijf, bel en hamer
2) Uurwerk met balanswiel (archieffoto)
3) Wijzerplaat met uurwijzer en wekker |
|
|
|
|
|