In de eerste helft van de 19de eeuw waren gecompliceerde uurwerken met meerdere wijzerplaten gewild. De complexiteit en precisie van dit type uurwerken komen goed tot hun recht in de zogenaamde skeletpendules: opengewerkte slingeruurwerken. Een fraai voorbeeld hiervan is de pendule van Cornelis van Spanje, Tiel (ca. 1840) in het Nederlands Goud-, Zilver- en Klokkenmuseum te Schoonhoven. Het uurwerk heeft een centrale secondenwijzer en twee wijzerplaten voor de ware en middelbare tijd. De pendule is uitgevoerd met een thermometer en compensatieslinger uit staal en messing om de gang geen invloed te laten ondervinden van temperatuurswisselingen. Van Spanje was een leerling van H.F. Knebel.
Bronnen: A.J. Turner (red.): Tijd (Amsterdam 1990);  G. Jager: Meesterlijke tijdmeters (Museumtijdschrift nr. 6 (1999/2001))

Afbeeldingen:
1) Skeletpendule Van Spanje (NGZKM)
2) Wijzerplaat Van Spanje (NGZKM)